Centrum Badań i Analiz

Badania, analizy, opracowania, raporty i komunikaty

Filtruj


Komunikaty

Lista plików

Klaster, jako specyficzna forma współpracy podmiotów gospodarczych i naukowych, a także innych instytucji otoczenia biznesu, z założenia powinien generować procesy wytwarzania nowej wiedzy i innowacyjnych rozwiązań zwiększających konkurencyjność oraz zdolności adaptacyjne firm członkowskich w środowisku rynkowym. W Polsce struktury klasteringu są budowane dopiero od niedawna, podczas gdy Francja ma już kilkudziesięcioletnie doświadczenie w stosowaniu tych rozwiązań w sposób bardzo efektywny. Warto więc przyjrzeć się temu jak funkcjonują klastry zarówno w Polsce jak i we Francji w kontekście możliwości przeniesienia dobrych wzorców na grunt krajowy.

Z danych PARP wynika, że na koniec I kwartału 2015 r. w Polsce działało 177 klastrów, z czego najwięcej było zlokalizowanych w województwie mazowieckim – 33 klastry, śląskim - 23 i wielkopolskim – 20, zaś najmniej – po 2 klastry – w województwach kujawsko-pomorskim i warmińsko-mazurskim. Łącznie we wszystkich klastrach jest zrzeszonych 5065 przedsiębiorstw, 587 jednostek naukowych, 553 instytucji otoczenia biznesu, a także ponad 1100 innych podmiotów. Polskie klastry działają głównie w takich branżach jak: IT, ICT, media; bioenergia, energetyka, odnawialne źródła energii; budownictwo; medycyna, usługi medyczne, rehabilitacja, biomedycyna; przemysł spożywczy; turystyka. Omawiane podmioty posiadają dość pokaźną infrastrukturę, do której zaliczyć należy m.in. 123 centra badawcze, 435 laboratoriów; 497 sal konferencyjnych; 535 jednostek zaplecza szkoleniowego. Jednak pomimo tych imponujących liczb zasięg oddziaływania polskich klastrów jest głównie regionalny i ponadregionalny. Jedynie 37 podmiotów deklaruje podejmowanie działań o zasięgu globalnym.

We Francji funkcjonowanie klastrów cechuje się zdecydowanie inną specyfiką. Na początek należy wskazać, że jest ich znacznie mniej niż w Polsce – w 2014r. istniało tam 71 klastrów, jednak są one o wiele liczniejsze i o zdecydowanie szerszym zasięgu, niż te funkcjonujące w naszym kraju. Specjalizują się one w bardzo zróżnicowanych dziedzinach – począwszy od tradycyjnych sektorów, jak motoryzacyjny czy lotniczy, po rozwijające się branże nano- i biotechnologii czy energii odnawialnych.

Francuska polityka klastrowa koncentruje się na małych i średnich przedsiębiorstwach, które stanowią 80% wszystkich firm tworzących klastry. Co więcej, do sektora MŚP trafia 54% rządowych środków przeznaczonych na wspieranie działalności badawczo-rozwojowej. Klastry we Francji pomagają małym i średnim przedsiębiorstwom sprostać dużej konkurencji panującej na rynku poprzez umożliwianie dostępu do wyników badań, transferu technologii i wiedzy, wpływają też istotnie na tworzenie innowacyjnych rozwiązań w zrzeszonych przedsiębiorstwach.

Niestety podobna sytuacja nie ma miejsca w polskich realiach. Z badań benchmarkingowych przeprowadzonych dla PARP w 35 polskich klastrach wynika, że wsparcie klastrów dla działalności badawczo-rozwojowej zrzeszonych przedsiębiorstw jest na poziomie znikomym. Jedynie 6,4%÷10,2% badanych firm zadeklarowało, iż ich udział w klastrze przyczynił się do wprowadzenia innowacji produktowych, procesowych, organizacyjnych czy marketingowych. Natomiast aż 42,5%÷51,1% przedsiębiorstw wskazało na bardzo mały wpływ klastra na wdrożenie innowacji1.

Dokonując ogólnej diagnozy polskich klastrów należy stwierdzić, że przedsiębiorstwa w nich zrzeszone charakteryzują się niską innowacyjnością, zaś wprowadzane innowacje tylko w niewielkim stopniu są objęte ochroną prawną. Ponadto klastry wykazują słabą aktywność w przygotowywaniu ofert dla odbiorców z zewnętrz, a także mają problem z pozyskaniem zewnętrznych środków finansowych – w tym też publicznych – na swoje projekty. Współpraca z instytucjami otoczenia biznesu oraz sektorem nauki nie przynosi oczekiwanych rezultatów, czego skutkiem jest m.in. mała liczba spin-offów w klastrach.

Małgorzata Tobiszewska, ekspert Centrum Badań i Analiz Pracodawców RP, przebadała sposób funkcjonowania jednego z czołowych francuskich klastrów Cap Digital Paris Region2. W badaniu tym został zidentyfikowany szereg dobrych praktyk, które warto byłoby zaaplikować w polskich realiach klasteringu. Cap Digital Paris Region specjalizuje się w dziedzinie wysokich technologii cyfrowych i swoje działania ukierunkowuje na rozwój przemysłów kreatywnych we Francji i na arenie międzynarodowej. Klaster ten zrzesza 900 członków zlokalizowanych w regionie, którym zapewnia dostęp do istotnych informacji, sieci i zasobów poprzez badania, szkolenia, partnerstwa, rozwiązania finansowe i dostęp do zróżnicowanych projektów. Działalność soją finansuje ze środków publicznych, składek członkowskich oraz pozyskiwanych dotacji i grantów.

Cap Digital Paris Region posiada różnorodne systemy wspierania innowacyjnych przedsiębiorstw. W ramach międzynarodowej promocji firm i nawiązywania kontaktów biznesowych, organizowane są kilkutygodniowe misje m.in. do Doliny Krzemowej, krajów Skandynawskich, czy Moskwy. Przedsiębiorstwa partycypują w kosztach wyjazdów, zaś około 40% tych kosztów finansuje państwo. Również wsparcie działalności B+R, a także usługi doradcze w klastrze są częściowo opłacane przez firmy członkowskie. Współudział firm członkowskich w kosztach wsparcia udzielanego przez klaster wydaje się być dobrym rozwiązaniem, które zapewnia celowość wsparcia i jednocześnie zabezpiecza przed marnotrawieniem środków.

Prezentowany klaster organizuje około 120 różnego rodzaju eventów rocznie. Sztandarowym projektem w tym zakresie jest coroczna organizacja 10-dniowego międzynarodowego festiwalu Futur en Seine, na którym prezentowane są innowacyjne technologie z całego świata zarówno dla specjalistów jak i szerokiej publiczności. W Wiosce Innowacji będącej cyfrowym laboratorium można przetestować około 150 innowacyjnych usług i produktów, skorzystać z wykładów, warsztatów, spotkań biznesowych, networkingu itp. W 2014 r. w festiwalu tym wzięło udział ponad 70 tysięcy osób.

W Polsce wpływ klastrów na innowacyjność przedsiębiorstw jest jeszcze znikomy, dlatego warto analizować i adaptować działania realizowane w państwach bardziej doświadczonych i zaawansowanych innowacyjnie. Przykład Francji pokazuje, że klastry mogą efektywnie wspierać rozwój innowacyjności nie tylko swoich firm członkowskich, ale także mogą być skutecznym narzędziem promocji całego regionu oraz dobrym sposobem na przyciąganie inwestorów.

1 B. Plawgo, Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2014. Raport z badania, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2014.
2 M. Tobiszewska, Centra gospodarcze i naukowe jako lokalizacje wspierające innowacyjne przedsiębiorstwa, analiza w ramach Centrum Badań i Analiz Pracodawców RP, 2015.

Agnieszka Mozyro-Skiba, doradca Prezydenta Pracodawców RP, ekspert Centrum Badań Analiz

 


Wszelkie prawa zastrzeżone © Pracodawcy RP 2014

Strony WWW CMS | Pozycjonowanie | Agencja Interaktywna Poznań | Webster-Studio
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.